Tu kolej wciąż działa. Jubileusz stacji w Martinicach

W sobotę 6 czerwca 2026 roku niewielkie Martinice w Karkonoszach zamienią się w jedno z najciekawszych miejsc na kolejowej mapie regionu. Powód jest konkretny: mija dokładnie dekada od objęcia tamtejszej stacji ochroną konserwatorską. Z tej okazji przygotowano wydarzenie, które nie będzie jedynie „festynem przy torach”, ale próbą pokazania, jak żywa może być historia kolei.

W centrum wydarzeń znajdzie się železniční stanice Martinice v Krkonoších – obiekt wyjątkowy nie tylko w skali Karkonoszy. To jedna z ostatnich w regionie stacji z zachowaną w pełni mechaniczną infrastrukturą sterowania ruchem, z charakterystycznymi semaforami i ręcznie obsługiwanymi urządzeniami. W 2016 roku wpisano ją do rejestru zabytków i – co istotne – nie zamrożono jej jako muzealnego eksponatu, tylko utrzymano w realnym ruchu kolejowym. To rzadki przypadek, gdy funkcja użytkowa i wartość historyczna nie wchodzą sobie w drogę.

Organizatorzy ze stowarzyszenia kolejowego w Martinicach nie idą jednak w banał. Główną osią wydarzenia będzie ruch – dosłownie. Na trasę wyjedzie parowy skład, który trzykrotnie w ciągu dnia pokona odcinek z Martinice v Krkonoších przez Jilemnice do Rokytnice nad Jizerou. To nie jest długa linia, ale za to bardzo „czytelna krajobrazowo” – biegnie przez dolinę, gdzie kolej zawsze była elementem codzienności, a nie turystyczną ciekawostką.

Wzdłuż trasy pojawią się tzw. żywe obrazy. Brzmi to jak folklor, ale w praktyce chodzi o inscenizacje z udziałem wolontariuszy w strojach z przełomu XIX i XX wieku. Żandarmi, przemytnicy, podróżni z epoki – wszystko to ma budować spójny obraz czasów, gdy kolej była osią życia społecznego. Jeśli ktoś liczy na plastikową rekonstrukcję „pod turystę”, może się zdziwić – Czesi mają tendencję do robienia takich rzeczy serio, z dbałością o detal.

Równolegle stacja w Martinicach stanie się sceną. I to dosłownie. Na peronie zaplanowano koncert z udziałem pianisty Matyáš Novák oraz sopranistki Karolína Cingrošová. Towarzyszyć im będzie fortepian marki Petrof – co akurat dobrze wpisuje się w klimat epoki. Później program skręca w stronę jazzu i dixielandu, czyli muzyki, która naturalnie „siada” na kolejowej scenerii pierwszej połowy XX wieku.

Najciekawsze w tym wszystkim jest jednak coś innego. To nie jest wydarzenie robione „na pokaz”, tylko raczej demonstracja pewnego podejścia do dziedzictwa. Stacja w Martinicach nie jest skansenem. Jest elementem działającej infrastruktury, który udało się zachować bez wycinania jego funkcji. W polskich realiach takie przypadki można policzyć na palcach jednej ręki – i to raczej po długim zastanowieniu.

Wstęp na teren stacji i wydarzenia towarzyszące ma być bezpłatny. Płatne będą jedynie przejazdy pociągiem parowym – co akurat jest standardem i trudno się dziwić, bo utrzymanie takiego taboru kosztuje konkretne pieniądze.

Jeśli ktoś szuka sensownego powodu, żeby na chwilę wyskoczyć za południową granicę, to ten jest dość oczywisty. Nie chodzi tylko o pociąg z parą, ale o rzadką okazję zobaczenia kolei, która jeszcze nie została sprowadzona do roli dekoracji.

Tu kolej wciąż działa. Jubileusz stacji w Martinicach