Loggia Wallensteina w Jiczinie - Jeden z najcenniejszych zabytków północnych Czech

Najsłynniejszy pomnik architektoniczny z czasów Albrechta von Wallensteina stoi na przedmieściach Jiczina. Książę zamierzał zbudować tu nie tylko swój podmiejski pałac, ale także wspaniały ogród z fontannami.

Loggia została wybudowana w latach 1630 - 1634 według projektu włoskiego budowniczego N. Sebregondiego. Albrecht von Wallenstein planował stworzyć w Jiczinie centrum swoich rozległych włości.

Przepustką do zawrotnej kariery dla Wallensteina, człowieka pochodzącego ze starego, ale pośledniego, rycerskiego rodu stało się małżeństwo z bogatą wdową Lukrecją Nikossie von Landeck. Małżeństwo nie trwało długo. Owdowiały Wallenstein odziedziczył po żonie przynoszące wielkie dochody posiadłości na Morawach. Pieniądze Wallenstein zainwestował w powołanie prywatnej armii. Jej usługi zaproponował arcyksięciu austriackiemu, królowi Czech i Węgier oraz cesarzowi rzymskiemu (niemieckiemu) Ferdynandowi II Habsburgowi. Kondotier znakomicie wyczuł dziejową koniunkturę. Wallenstein jak nikt inny posiadał zdolność do wykorzystania dziejowej zawieruchy dla swoich celów. Wojna domowa, a taką była w cesarstwie wojna trzydziestoletnia, powodowała, że ludzie władający pokaźnymi dobrami jednego dnia, stawali się banitami w dniu kolejnym. A człowiekiem, który przejmował ich dobra, był nierzadko właśnie Wallenstein. 

Do początków XVII wieku pod wzgórzem Zebín istniał jedynie rezerwat przyrody.

Jednak już w latach dwudziestych XVII wieku Albrecht z Valdštejna zdecydował się wznieść tu także reprezentacyjną rezydencję podmiejską z rozległymi ogrodami, w ramach spektakularnej przebudowy Jiczyna na rezydencję książęcą.

Planowane ogrody i sam domek letniskowy być może pod wieloma względami miały przypominać powstały w tym samym czasie ogród Valdštejnská w Pradze. Dominującym elementem całego kompleksu jest monumentalny budynek samej Loggii, w części frontowej pełniącej funkcję Sali Terrena (tj. sali ogrodowej służącej jako przejście pomiędzy rezydencją a ogrodem). W swej tylnej oferować miała komfort podmiejskiej willi. Za Loggią znajduje się dziedziniec honorowy, który pierwotnie pełnił funkcję obiektu gospodarczego. Same ogrody rozciągały się następnie przed loggią. Miały być geometrycznie zaaranżowane i wyposażone w różne elementy manierystycznej i wczesnobarokowej architektury ogrodowej – zapewne miały tu znajdować się fontanny, groty czy duży basen.

 W budowie brało udział kilku architektów - Andrea Spezza, Niccolo Sebregondi, Giovanni Pieroni - jednak ze względu na brak źródeł pisanych trudno określić, który z nich miał największe zasługi w budowie letniego domu.

Loggia została zbudowana nie tylko jako samodzielny kompleks, ale także jako część większej całości. Leży na osi barokowego, złożonego krajobrazu Valdštejna, który łączył wzgórze i zamek Veliš o tej samej nazwie (później rozebrany), miasto Jičín i klasztor kartuzów w Valdicach.

Oś tę między Jičínem a Valdicami miała dodatkowo podkreślić wspaniała czterorzędowa aleja lipowa. Zasadzono jednak jedynie odcinek pomiędzy Jiczynem a Łodzią,

Losy Lodżii były bardzo podobne do losów innych obiektów, których budowę rozpoczęto w czasach Albrechta von Wallensteina. Po jego śmierci prace wstrzymano, a częściowo były zakończone dopiero w czasach Trauttmansdorffów. Choć park Libosad jest od niepamiętnych czasów częstym celem spacerów okolicznych mieszkańców, tereny te nie były nigdy systematycznie zagospodarowane i stopniowo niszczały.

Na przełomie XVIII i XIX w. z rozkazu Ferdynanda Trauttmansdorffa loggia została częściowo ukończona i przekształcona w klasycystyczny dom letniskowy. W przebudowie zrezygnowano jednak z udostępnienia górnych kondygnacji i pierwotnie planowanej monumentalnej klatki schodowej.

W 1813 roku odbywały się tu uroczystości ku czci cesarza Franciszka I, który w Jiczynie i okolicach wraz z carem rosyjskim Aleksandrem I i królem pruskim Fryderykiem Wilhelmem III. negocjował utworzenie nowej koalicji antynapoleońskiej.

Trauttmansdorffowie jednak niezbyt często wykorzystywali loggię jako klasycystyczną rezydencję letnią i wkrótce cały budynek zaczął ponownie popadać w ruinę. W latach 30. XX w. terenem zainteresowało się miasto Jiczyn, które w 1936 r. zakupiło go wraz z przyległym polem i bażanterią. Libosad stał się popularnym celem spacerów, planowano przebudowę terenu, ale ostatecznie wprowadzono jedynie niewielkie modyfikacje.

W kolejnych dziesięcioleciach teren ten nie był systematycznie użytkowany ani naprawiany. W ostatnich latach nastąpiła stopniowa przebudowa, która umożliwiła udostępnienie terenu zwiedzającym. Sąd Honorowy i Loggia otrzymały nowe dachy, a Loggia otrzymała także elewację.

Loggia Wallensteina w Jiczinie - Jeden z najcenniejszych zabytków północnych Czech