Kaplica Świętego Wawrzyńca na Śnieżce

Kaplica Świętego Wawrzyńca znajdująca się na Śnieżce jest najwyżej położonym barokowym zabytkiem i funkcjonującym obiektem sakralnym w Polsce.

Co roku w dniu św. Wawrzyńca - patrona ludzi gór, odbywa się na wysokości 1602 m n.p.m. uroczysta msza święta. Te ierpniowe spotkania na szczycie najwyższej góry Karkonoszy mają niezwykłą rangę i są już stałym elementem kalendarza zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie Karkonoszy.

Ich początki sięgają końca lat 70. ub. w., kiedy to polscy i czescy opozycjoniści związani z nielegalnymi wówczas organizacjami niepodległościowymi i antykomunistycznymi, mieli tutaj swoje miejsce spotkań.

W 1978 r. przedstawiciele polskiego Komitetu Obrony Robotników – Adam Michnik, Jacek Kuroń, Jan Lityński oraz Antoni Macierewicz – spotkali się z Vaclavem Havlem i innymi działaczami opozycyjnej tzw.  czeskiej Karty 77.

Po 1989 r. postanowiono kontynuować te spotkania, już w oficjalnej, uroczystej formie, pamiętając o odpowiednim uhonorowaniu ludzi gór.

Pomysł budowy kaplicy na Śnieżce podjął hrabia Krzysztof Schaffgotsch. Kaplicę ofiarował jako wotum za zwrot dóbr cieplickich skonfiskowanych jego ojcu. Prace rozpoczęto w 1655 r. pod nadzorem Bartłomieja Nantwiga z Gryfowa Śląskiego. Podczas budowy usunięto głębokie na 4,5 metra rumowisko aby dostać się do stabilnego podłoża. Po pokonaniu wielu przeciwności, wysokogórski kościół poświęcono 10 sierpnia 1681 roku - po 26 latach od rozpoczęcia budowy. Opiekę nad kaplicą sprawował zakon Cystersów z Cieplic.

Budowli nie omijały nieszczęścia. W roku 1754 na skutek uderzenia pioruna został zniszczony dach. Rok później wilgoć uszkodziła obraz Najświętszej Marii Panny. Z kolei w roku 1771, kolejne uderzenie pioruna doprowadziło do poważnego pęknięcia muru z jednej strony kaplicy. Uszkodzona została też figura św. Wawrzyńca. 

W latach 1778 - 1779 podczas austriacko - pruskiej wojny o sukcesję bawarską, na Śnieżce doszło do co najmniej kilku potyczek, podczas których kaplica została niemal doszczętnie zniszczona.

W 1810 roku w wyniku sekularyzacji majątków klasztornych na terytorium ówczesnych Prus, doszło do kasacji zakonu Cystersów. Kaplica utraciła swój sakralny charakter. W 1812 roku jej wnętrze zostało splądrowane. Ocalały barokowy ołtarz z rzeźbą św. Wawrzyńca oraz część wyposażenia przeniesiono do kaplicy Św. Anny w Sosnówce. Sam budynek przekształcono w schron turystyczny.

Ponownego odremontowania i przywrócenia kaplicy funkcji sakralnych podjął się w 1850 roku Friedrich Sommer, ówczesny właściciel schroniska na Śnieżce.

W roku 1981 w trzechsetną rocznicę budowy kaplicy na szczycie Śnieżki, ówczesny członek Zarządu Koła Przewodników Sudeckich Jerzy Pokój sformułował wniosek o ustanowienie w dniu 10 sierpnia święta przewodników sudeckich. W roku 2000 kaplicę gruntownie wyremontowano.

foto: Michał Chwalichwost

Kaplica Świętego Wawrzyńca na Śnieżce