Bazylika w Hejnicach - Ozdoba Gór Izerskich

Dwuwieżowa bazylika Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny jest centralnym miejscem niewielkiego miasteczka Hejnice w czeskich Górach Izerskich. To znane już od średniowiecza miejsce pielgrzymkowe i odpustowe w regionie.

Murowany kościół wzniesiono tutaj już w 1252 roku w miejscu istniejącej tu wcześniej drewnianej świątyni, o której wspominają źródła już w 1211 roku. Według miejscowych podań powstanie kościoła w tym miejscu zapoczątkowała modlitwa ubogiego mieszkańca, który prosił o uzdrowienie żony i dzieci. Kiedy modlitwa poskutkowała, wdzięczny pokutnik zamówił u rzemieślnika z Zittau (Żytawy) figurkę Matki Boskiej, którą potem nazwano Mater Formosa (Piękna Matka). Figurkę umieścił w pniu lipy a miejsce to szybko stało się celem pielgrzymek.

Wkrótce zaczęli się tu osiedlać ludzie dając początek wsi Hejnice (Wieś w lesie). Początkowo byli to przede wszystkim węglarze. W XV-XVII wieku w okolicach Hejnic eksploatowano rudy żelaza i cyny. Jedna z kopalni nosiła znamienną nazwę „Krasna Mari” (Piękna Maria). Pod koniec XV wieku wzniesiono tu nowy kościół, konsekrowany we wrześniu roku 1498 przez biskupa z Miśni. W roku 1469 papież Paweł II uznał odpusty za nawiedzenie maryjnego sanktuarium.

W XVI wieku protestanccy właściciele okolicznych włości, rodzina von Redern próbowali powstrzymać pielgrzymkowe tradycje, zamykając sanktuarium. Wywołało to lokalny konflikt pomiędzy katolikami i protestantami, który trwał do czesko - palatynackiego okresu wojny trzydziestoletniej. W 1620 roku katoliccy Habsbugrowie odnieśli walne zwycięstwo na czeskimi protestantami pod Białą Górą i rozpoczęli rekatolicyzację tych terenów. W 1622 r. majątek kupił wódz Albrecht z Valdštejna i ponownie otwarto kościół.

Przeszło dekadę później (po tragicznej śmierci Wallensteina), Hejnice znalazły się w posiadaniu rodu Clam - Gallasów, którzy do Hejnic sprowadzili franciszkanów. Sanktuarium ponownie stało się wówczas miejscem pielgrzymek. Wybudowano wówczas kwadratowy klasztor według projektu włoskiego architekta Marco Antonio Canevallego.

W latach 1722-29 kościół przebudowano wg projektu Tomáša Haffeneckera na obecną bazylikę, wbudowując w nią pozostałości wcześniejszej świątyni. Według niemieckich przekazów kościół został zbudowany według planów Johana Bernarda Fischera z Erlach. Ponieważ na pierwotnej skale nie było wystarczająco dużo miejsca, zachowało się jedynie prezbiterium starszego gotyckiego kościoła, które dziś stanowi prawe (wschodnie) ramię transeptu. Nawę główną zbudowano w poprzek, w kierunku północ-południe, na miejscu zasypanego wąwozu. Świątynia mogąca pomieścić około tysiąca pielgrzymów została uroczyście konsekrowana 1 lipca 1725 r.

Pod koniec XVIII wieku świątynia popadła w ruinę. Srebrne naczynia kultu wywieziono do Wiednia a kościół ponownie zamknięto i opieczętowano. Dopiero na początku XX wieku, kolejny z Calm- Gallasów odbudował świątynię kosztem 200 tysięcy ówczesnych koron. W 1904 roku do Hejnic powrócili pielgrzymi.

Kościół jest barokową budowlą skierowaną na południe z parą wież w fasadzie. Ma plan krzyża z bocznymi kaplicami, prawe ramię poprzeczne krzyża tworzą pozostałości pierwotnego gotyckiego kościoła. Ma 50 m długości, 37 m szerokości a 35 metrów to wysokość kopuły.

Figurka Matki Boskiej Hejnickiej w pozłacanej gablocie na ołtarzu głównym pochodzi z lat osiemdziesiątych XIV wieku. Ze względu na jej niezwykle uśmiechniętą twarz w stylu gotyckim nazywana jest Mater Formosa - Piękna Matka.

Sam ołtarz główny jest dziełem rzeźbiarzy Jana Hájka z Mnichovo Hradiště i I. Brenera z Liberca. Tłem ołtarza jest iluzoryczny fresk Josefa Kramolína z Bohosudova z 1787 r. Niewielu zwiedzających zauważa na pierwszy rzut oka, że ​​ołtarz tak naprawdę nie stoi tutaj, ale jest po prostu namalowany.

We wschodniej kaplicy bocznej znajduje się składany ołtarz skrzydłowy z końca XV wieku, używany jako miejsce modlitwy przed wyprawami wojennymi Albrechta z Wallensteina i ufunfowany kościołowi przez jego żonę Izabelę. Kaplica ta znajduje się w pierwotnym miejscu objawień, a wewnątrz ołtarza znajduje się podobno pień zbudowany na wzór oryginalnej lipy.

Niezwykle barwne malowidła na suficie tworzył w latach 1902-1906 wiedeński profesor Andreas Groll, ówczesny nauczyciel Przemysłowej Szkoły Artystycznej w Jabloncu nad Nisou. W kopule głównej znajdują się trzy sceny – Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, ukrzyżowanie Jezusa i Aniołowie niosący Święty Krzyż.

W roku 1950 klasztor zajęła czechosłowacka służba bezpieczeństwa (StB), wyrzucając franciszkanów. Utworzono tu obóz  dla internowanych zakonników i zakonnic z całego kraju, w ramach rozpoczętej w kwietniu tego roku tzw. Akcji K, zmierzającej do wyeliminowania męskich zgromadzeń zakonnych na terenie ówczesnej Czechosłowacji. Remont kościoła i klasztoru rozpoczęto dopiero w latach 90-tych XX wieku.

Bazylika w Hejnicach - Ozdoba Gór Izerskich

Wybierasz się w Karkonosze? Poniżej mapa atrakcji turystycznych w regionie. Kliknij w prawy górny róg na mapie aby otworzyć