Kamienne wały na Koziej Szyi

Kozia Szyja (Ziegenhalsberg) to szczyt w Górach Izerskich (748 m n.p.m), wznoszący się nad wsią Kopaniec. Na jej zboczach już w średniowieczu wydobywano złoto. Jednak najbardziej intrygujące są tutaj tajemnicze kamienne wały.

Wciąż brakuje wiarygodnego informacji, które wyjaśniłoby pochodzenie tych zagadkowych budowli. Dlatego miejsce faktów zajmują spekulacje, domysły i hipotezy. Jedno jest pewne, starannie ułożone kamienne wały, o różnej wysokości znaleźć można na przestrzeni kilku kilometrów kwadratowych, pomiędzy wsiami Górzyniec, Kopaniec, Chromiec, Antoniów. Ich łączna długość to około 17 kilometrów.

Wały są szerokie, zbudowane z luźno ułożonych kamieni, całość nie była wiązana żadną zaprawą. W większości jest to granit z kawałkami kwarcu i minerałów. Forma wałów, zarówno pod kątem długości, jak i szerokości, jest zróżnicowana. Nie tworzą one jednego, nieprzerwanego ciągu, co sugeruje, że mogły powstawać w różnym czasie. Zbudowane są często na krawędziach pól i łąk tworząc różne rodzaje nieregularnych czworoboków, czasem pourywanych. Zachowana wzmianka o kamiennych wałach pochodzi z XVII wieku, nie ma jednak żadnej pewności czy nie były układane znacznie wcześniej.

Jedna z prawdopodobnych hipotez, choć jednocześnie chyba najmniej atrakcyjna, zakłada, że wały układano po wojnie trzydziestoletniej (1618–1648). Nastąpiło wówczas znaczące powiększenie wsi o tereny położone wyżej. Ich adaptacja do celów rolniczych wymagała ogromnego nakładu pracy – wykarczowania lasów i usunięcia z powierzchni różnej wielkości skał. Pozostałością po tych pracach może być sieć kamiennych wałów, niespotykanych w tej części Europy a utrwalonych następnie w granicach katastralnych.

Nie brak jednak zwolenników teorii, że wały są pamiątką po Celtach i jakiejś osadzie o charakterze obronnym (oppidium). Jednak Celtowie, którzy przywędrowali Czech, Moraw, Łużyc i Śląska w VI wieku p.n.e. budowali okrągłe opidia, co raczej wyklucza ich związek z wałami na Koziej Szyi.

Być może jednak są to pozostałości jakichś miejsc kultu z czasów przedchrześcijańskich, być może nawet prasłowiańskich (łużyckich).

Kolejna hipoteza wiąże się z Joanitami (Zakonem Kawalerów Maltańskich), którym piastowski książę Bernard ze Lwówka nadał spore połacie ziemi w Górach Izerskich w 1281 roku. Nie wiadomo jednak w jaki sposób zaradni zakonnicy mogli wały wykorzystywać a jednym tropem w tej hipotezie jest ....Malta, siedziba zakonu, gdzie zachowały się kilometry takich wałów, łudząco podobnych do izerskich.

W każdym razie nierozwiązana zagadka wałów nad Kopańcem wciąż pozostaje w kręgu zainteresowań historyków, archeologów i architektów.

Na Kozią Szyję warto się jeszcze wybrać z racji przepięknych widoków. Karkonosze są stąd jakby na wyciągnięcie ręki. Kiedy Z kolei z drugiej strony roztacza się panorama Pogórza Izerskiego i Kaczawskiego. Prowadzi tędy niebieski - szlak z Świeradowa przez Sępią Górę, Rozdroże Izerskie na Wrzosówkę, Zimną Przełęcz, do Rybnicy i dalej.

Kamienne wały na Koziej Szyi

Czytaj także : W sercu izerskiego lasu, na przełęczy Gaik, pomiędzy Kopańcem i Rozdrożem Izerskim znajdują się ruiny zabudowań o tajemniczej historii.

Wybierasz się w Karkonosze? Poniżej mapa atrakcji turystycznych w regionie. Kliknij w prawy górny róg na mapie aby otworzyć