Nieoczywiste atrakcje Pragi. Głowa Franza Kafki.

Kontynuujemy nasz spacer po Pradze – tej nie z folderu turystycznego, tylko tej odkrywanej samodzielnie, krok po kroku, trochę z ciekawości, trochę z przekory. Prawdziwy smak miasta zaczyna się tam, gdzie przewodniki milkną, a zamiast „obowiązkowego punktu programu” trafiasz na coś, co zostaje w głowie dłużej niż panorama z Hradczan. Jednym z takich miejsc jest ruchoma rzeźba przedstawiająca Franz Kafka – instalacja, która bardziej pasuje do snu niż do turystycznego folderu

Stoi w samym centrum czeskiej stolicy, przy galerii Quadrio, kilkadziesiąt metrów od metra Národní třída. Autor, David Černý, nie jest artystą od „ładnych pomników”. On raczej lubi włożyć kij w mrowisko, a potem patrzeć, jak miasto próbuje to zrozumieć. Tu zrobił coś pozornie prostego: ogromną głowę pisarza. Tyle że ta głowa nigdy nie jest taka sama.

Rzeźba ma około 11 metrów wysokości i składa się z 42 stalowych warstw. Każda obraca się niezależnie. Efekt jest hipnotyzujący: twarz rozpada się na geometryczny chaos, po czym nagle – jakby ktoś kliknął „reset” – znowu składa się w portret. Mechanizm działa komputerowo, ale wizualnie wygląda jak fizyczna metafora ludzkiego mózgu po trzeciej kawie i dwóch egzystencjalnych kryzysach.

Najlepsze jest to, że instalacja działa na kilku poziomach. Dla turysty to „wow, rusza się”. Dla kogoś, kto kojarzy twórczość Kafki, to już coś więcej: rozpad tożsamości, niestabilność rzeczywistości, poczucie, że świat za chwilę zmieni reguły gry i nikt nie wyśle instrukcji obsługi. Bardzo w duchu „Procesu”.

Technicznie to kawał inżynierskiej roboty. Kilkadziesiąt ton stali nierdzewnej, system silników, synchronizacja ruchu, odporność na pogodę i wandalizm. A jednocześnie – zero patosu. To nie jest pomnik „ku czci”. To raczej komentarz: człowiek w mieście XXI wieku jako zbiór warstw, ról i masek.

W praktyce rzeźba działa cyklicznie przez dzień, mechanizm uruchamia się o każdej pełnej godzinie a pokaz trwa ok. 15 minut.. W dzień odbija tłum, tramwaje i niebo. W nocy, przy podświetleniu, wygląda jak coś między instalacją artystyczną a scenografią filmu science fiction.

I może to jest sedno. Praga ma setki miejsc „ładnych”. Ale takich, które jednocześnie są dziwne, inteligentne i trochę niepokojące – już dużo mniej. A jeśli miasto potrafi zrobić pomnik, który wygląda jak wizualizacja ludzkiego chaosu – to znaczy, że nadal ma dystans do siebie. I całe szczęście.

Jak tu trafić?

Najprościej celować w centrum handlowe Quadrio Shopping Center Prague w centrum Praga, bo rzeźba stoi praktycznie na placu przed wejściem. Jeśli dojdziesz do Quadrio – trafisz też na ruchomą głowę Kafki, nie da się jej przeoczyć

Nieoczywiste atrakcje Pragi. Głowa Franza Kafki nigdy nie myśli tak samo