Samotna strażniczka historii. Wieża po ewangelickim kościele w Żaganiu wciąż dominuje nad miastem

Wieża kościoła ewangelickiego w Żaganiu to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów miasta i zarazem ostatni zachowany fragment dawnego Kościoła Łaski pw. Trójcy Świętej. Świątynia powstała po 1709 roku jako jeden z sześciu tzw. śląskich Kościołów Łaski, które cesarz Józef I zgodził się wybudować protestantom na Śląsku po ugodzie w Altranstädt

Obecna ceglana wieża została dobudowana później — w latach 1843–1845 — według projektu architekta Engelhardta Gansela z Bolesławca. Charakterystyczna jest jej żeliwna, ażurowa iglica, która do dziś robi ogromne wrażenie. W różnych źródłach pojawiają się różne wysokości obiektu — najczęściej od około 70 do 84 metrów, zależnie od tego, czy liczony jest sam taras, iglica czy dawny krzyż wieńczący szczyt.

Sam kościół nie przetrwał. Po wojnie świątynia stopniowo popadała w ruinę, a w latach 60. XX wieku została rozebrana. Ocalała jedynie wieża, która przez lata stała opuszczona niczym wielki wyrzut sumienia wobec historii miasta. To zresztą dość symboliczne dla Dolnego Śląska i ziem zachodnich — ogromna część protestanckiego dziedzictwa po 1945 roku była traktowana jak „obce”, więc wiele takich obiektów po prostu znikało z krajobrazu.

Pod wieżą znajdują się krypty książęce rodu Bironów. Spoczywają tam m.in. książę Piotr Biron i członkowie jego rodziny. Zachowały się także epitafia oraz elementy dawnej kaplicy grobowej.

Na początku XXI wieku obiekt przeszedł gruntowny remont i od 2004 roku funkcjonuje jako wieża widokowa. Na górę prowadzi 218 schodów. Przy dobrej pogodzie można zobaczyć nie tylko panoramę Żagania, ale nawet Karkonosze.

Ciekawostką jest też fakt, że podczas prac renowacyjnych odnaleziono wmurowany kamień węgielny z datą „1843”, co potwierdziło okres budowy wieży.

To miejsce ma dziś trochę paradoksalny charakter — stoi samotna wieża po nieistniejącym kościele. Jakby ktoś wyrwał całe serce budowli, a zostawił tylko pionowy znak pamięci. I może właśnie dlatego robi większe wrażenie niż niejeden kompletny zabytek.

Samotna strażniczka historii. Wieża po ewangelickim kościele w Żaganiu wciąż dominuje nad miastem