Sarna czy jeleń? Czyli karkonoskie kto jest kto.

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że łania nie jest sarną, tylko samicą jelenia. A sarna i jeleń to nie jest para tylko dwa odrębne gatunki.

Jeleń szlachetny jest największym gatunkiem występującym tak licznie w Karkonoszach. Jego samiec zwany bykiem, waży zwykle ponad 150 kg. Samica jelenia, czyli łania waży zwykle 70-80 kg. Jelenie ubarwione są jednolicie – od barwy rudej po brązowopłową w lecie oraz szarej zimą, natomiast u cieląt występuje charakterystyczne cętkowanie. Szyje porastają dłuższe włosy, tworząc swego rodzaju kołnierz/grzywę. Z ciekawostek, ogon jelenia nazywany jest kwiatem i osiąga długość 15 cm. Jelenie posiadają grandle/haki, czyli szczątkowe kły w górnej szczęce. Charakterystyczną cechą jest również diastema, czyli przerwa w dolnej szczęce. Jednak tym co najbardziej odróżnia samca jelenia od samca sarny jest poroże (wieniec), składające się z okrągłej tyki i zróżnicowanej liczby odnóg – im więcej odnóg tym starszy osobnik, nie da się jednak jednoznacznie określić wieku samca na podstawie ilości odnóg. Jelenie żyją w stadach zwanych chmarami, którym przewodzi łania licówka.

Byk musi wykazać się przede wszystkim odwagą, walecznością, zwinności i siłą. Jak sama nazwa wskazuje, rykowisko to w większości ryczenie samców, pragnących takim właśnie sposobem zwrócić na siebie uwagę łań. Jelenie zaczynają wydawać głośne odgłosy, zaczynając tuż przed zachodem słońca, a kończąc o świcie. Ryk byka również ma na celu odstraszenie rywala. Im silniejszy, groźniejszy i bardziej donośny tym jego właściciel zostanie potraktowany z większym szacunkiem. Czasami jednak, gdy przeciwnik uznaje, że dźwięk nie jest wystarczająco przerażający, dochodzi do starcia. Zdarza się to jednak stosunkowo rzadko. W Karkonoszach jest wiele miejsc, które pozwalają jeleniom w sposób niezakłócony odbywać rykowisko. Sprzyjają temu rozległe zalesione tereny, dzikie łąki i polany.

Tymczasem sarna europejska to zupełnie inne zwierzę. Samiec czyli rogacz lub kozioł waży zwykle 25-27 kg. Samica, koza jest lżejsza o 2-3 kg, a więc różnica rozmiarów jest zupełnie inna, niż w przypadku jeleni. Gatunek mniejszy, bardziej pospolity, o mniej okazałym porożu (parostki). Sarna jest posiadaczką długich, smukłych nóg (cewek), czerwonobrązowej w lecie lub siwobrązowej sierści w zimie (sukni) oraz charakterystycznej białej lub rzadziej żółtej plamie (lusterko) na pośladkach. Nogi opatrzone małymi, ostrymi racicami, z palcami bocznymi wysoko osadzonymi (nie dotykają podłoża). Zwierze to żyje w stadach zwanych rudlami, którym przewodzi doświadczona samica. Samce prowadzą walki o terytorium i o samice.

Sarny żyją w stadach zwanych rudlami, ale łączą się w nie zazwyczaj jesienią. Wiosną samice szukają ostoi, w której mogłyby wydać na świat potomstwo i je chronić przez pierwsze tygodnie. Koza przechodzi ruję dwukrotnie – najpierw letnią, w okresie mniej więcej od lipca do sierpnia, a potem, jeśli nie zaszła w ciążę, zimową. Ta trwa od listopada do grudnia. 

Sarna żyje zazwyczaj maksymalnie do 12 lat, jednak z uwagi na zagrożenia ze strony drapieżników i myśliwych jej średnia życia jest zwykle krótsza. Zwierzę to ma smukłe ciało osadzone na wysokich nogach. Sierść zmienia barwę – latem jest czerwonobrązowa, zaś zimą siwawa z odcieniem brązu lub żółci. 

Sarna czy jeleń? Czyli karkonoskie kto jest kto.