Mauzoleum Schaffgotschów w Raszowie - Unikalna pamiątka świetności śląskiego rodu

Kaplica grobowa Schaffgotschów w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Raszowie to jeden z najcenniejszych a zarazem najliczniejszych zespołów sztuki sepuklarnej na Dolnym Śląsku.

Protoplaści rodu przybyli na Śląsk w XII wieku z terenów bawarskiej Frankonii. Sprowadziła ich tu księżna Jadwiga Śląska, małżonka piastowskiego księcia Henryka Brodatego. To prawdopodobnie dlatego ród dolnośląskich możnowładców uznawał ją przez wieki za swoją patronkę.  Legendarny rycerz Schaff i jego potomkowie rycerze Gotsche  trwali wiernie przy kolejnych książętach piastowskich i wspólnie z nimi pisali historię Śląska, rosnąc w siłę i dochodząc do magnackiej fortuny.

Ich wszystkich siedzib nie sposób dziś zliczyć. Dość powiedzieć, że prócz reprezentacyjnych pałaców Cieplicach, Sobieszowie, Gryfowie czy Lwówku Śląskim w rękach rodu znajdowały się zamki Chojnik, Stara Kamienica czy Grodztwo koło Kamiennej Góry. I to właśnie Schaffgotschowie z Grodztwa ufundowali kaplicę grobową przy kościele w Raszowie.

Mauzoleum rodziny von Schaffgotsch w Raszowie, ulokowano w malutkim kościele filialnym p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, wzmiankowanym już w 1305 r. Raszów wymieniany jest w dokumentach już w 1287 r.,  jako wieś założona przez księcia Bolka I de Ruzendorf und hoger. Od początku XVI w., wieś należała właśnie do Schaffotschów, którzy ustanowili tu jedną ze swych siedzib i nekropolię rodu (mauzoleum).

Centralne miejsce mauzoleum zajmują dwie tumby z nagrobkami dwóch par małżeńskich rodziny von Schaffgotsch. Zastosowano w tym rozwiązaniu dobrze wówczas znany schemat kompozycyjny gotyckiego nagrobka. Wprowadzono co prawda modne w okresie renesansu stroje, ale sposób ułożenia figur pozostał niezmieniony.

Pierwszy nagrobek na tumbie, wykonany z piaskowca, poświęcony jest pamięci Hansa I Schof Gotscha (zmarłego w 1565 r.) i jego małżonki Salome z domu von Nimptsch (zmarłej w 1567 r.). Ściany tumby ozdobiono inskrypcjami epitafijnymi iscenami ze Starego Testamentu. Na szczególną uwagę zasługuje oryginalna kompozycja przedstawień, ujęcie proporcji postaci, odważne i swobodne przedstawienie aktu na nagrobku, sposób opracowania detalu.

Wybitne walory artystyczne posiada wykonany z białego marmuru, renesansowy, monumentalny nagrobek przyścienny zajmujący całą wysokość zachodniej ściany kaplicy, na którym ukazano w pełnej postaci i w pełni życia odzianego w zbroję zmarłego. Oprócz postaci na płycie epitafijnej znajdują się pilastry o renesansowych motywach kandelabrowych, inskrypcje oraz herby. W zwieńczenia nagrobka umieszczono scenę Zmartwychwstania oraz w szczycie wyobrażenie Boga Ojca

 Zwracają uwagę również inskrypcje. Ta wykuta ku pamięci Hansa I brzmi: „W dzień […] roku 1565 zasnął w Bogu szlachetny pan Hans Schof Gotsche zwany, z Chojnika i na Grodźctwie, radca cesarza rzymskiego i radca króla węgierskiego i czeskiego oraz kanclerz księstwa świdnicko-jaworskiego. Niech Bóg będzie łaskawy i miłosierny. Amen”. Hans II doczekał się podobnej inskrypcji. Również, zgodnie ze zwyczajem, osobno wspomniano małżonki obu hrabiów :

W roku 1567 dnia 5 listopada zasnęła w Bogu szlachetna i cnotliwa Salomea z domu Nimptsch von Pitterwitz, pani na Grodźctwie, małżonka szlachetnego, dostojnego rycerza pana Hansa Gotscha. Niech Bóg będzie łaskawy i miłosierny. Amen

Wzdłuż dolnych partii ścian wokół kaplicy umieszczonych zostało 6 płyt nagrobnych z XVI-XVII w., w tym jedna hr.von Tschierna, z bogatym kartuszem herbowym, oraz 11 renesansowych płyt - epitafiów z lat 1590-1621, różnej wielkości i różnym stopniu opracowania detalu.

Sam kościół o gotyckim charakterze wzniesiony został w 2. poł. XV wieku (pierwotny wzmiankowany w 1305 r.). Jest jednym z cenniejszych zespołów budowli zabytkowych w okolicach Kamiennej Góry. Z tego okresu pochodzą m.in. kamienne portale i detale sklepień. Świątynia jest orientowana, jednonawowa, czteroprzęsłowa, sklepiona krzyżowo, z wieżą na planie zbliżonym do kwadratu, zlokalizowaną osiowo w stosunku do nawy, po stronie zachodniej. Zwieńczenie wieży stanowi oszalowana deskami makowica z charakterystycznym XIX-wiecznym iglicowym hełmem.

Mauzoleum Schaffgotschów w Raszowie - Unikalna pamiątka świetności śląskiego rodu

Wybierasz się w Karkonosze? Poniżej mapa atrakcji turystycznych w regionie. Kliknij w prawy górny róg na mapie aby otworzyć