Mechovinec – niepozorny szczyt z literacką historią

Mechovinec nie należy do karkonoskich wierzchołków, które przyciągają turystów rozległą panoramą albo efektowną skalną sylwetką. Jest szeroki, niemal w całości zalesiony i łatwo przejść obok niego, nie zauważając nawet najwyższego punktu. Znaczenia tej góry należy szukać gdzie indziej: w historii dawnych szlaków, początkach czeskiej turystyki oraz wędrówce Karla Hynka Máchy, który tędy zmierzał na Śnieżkę.

Mechovinec znajduje się w czeskiej części Karkonoszy, na zachód od Szpindlerowego Młyna i na południe od Horních Míseček. Jest najwyższym oraz najbardziej na północ wysuniętym wzniesieniem Žalskiego hřbetu – bocznego grzbietu odchodzącego od głównej części Karkonoszy w kierunku Vrchlabí.

Współczesne materiały Zarządu Karkonoskiego Parku Narodowego podają wysokość 1081 metrów nad poziomem morza. W starszych mapach, publikacjach oraz opisach tras często pojawia się jednak wartość 1074 metrów. Tę drugą wysokość można znaleźć także w historycznych i turystycznych opracowaniach dotyczących wędrówki Karla Hynka Máchy. Rozbieżność siedmiu metrów nadal funkcjonuje w literaturze, dlatego podczas poszukiwania informacji o szczycie można spotkać obie wartości.

Dawna niemiecka nazwa góry brzmiała Mooshübel. Niemieckie Moos oznacza mech, natomiast Hübel jest regionalnym określeniem wzgórza lub niewielkiego wzniesienia. Podobne znaczenie ma czeska nazwa Mechovinec. Jej polskim, nieoficjalnym odpowiednikiem mogłoby być więc „Mszyste Wzgórze” albo „Mszysty Wierch”. Nazwa dobrze pasuje do charakteru góry: wilgotnej, zacienionej i porośniętej zwartym lasem. 

Górna część Mechovinca ma łagodny i mało wyrazisty kształt, dlatego łatwo minąć właściwy wierzchołek bez świadomości, że znalazło się na szczycie. Nie jest on jednak całkowicie ukryty w zwartym lesie. W rejonie kulminacji znajdują się rozległe, trawiaste polany i przecinki, porośnięte miejscami młodymi drzewami, krzewami oraz pojedynczymi świerkami i brzozami. Przez otwartą przestrzeń prowadzą wąskie ścieżki, a pomiędzy drzewami odsłaniają się widoki na sąsiednie karkonoskie grzbiety, Horní Mísečky, nartostrady oraz położoną na stokach zabudowę.  Panorama nie jest pełna, lecz miejscami zaskakująco szeroka.

Przez górę prowadzi jedna z ważniejszych historycznych tras czeskich Karkonoszy – Bucharova cesta. Jej fragment między Žalým a Horními Mísečkami nazywano dawniej Drogą przez Trzy Wzgórza. Szlak łączył Šeřín, Černą skálę i Mechovinec. Powstał dzięki działalności Jana Buchara, nauczyciela, pioniera czeskiej turystyki górskiej i jednego z propagatorów narciarstwa w Karkonoszach. Trasa była nie tylko ułatwieniem dla wędrowców, ale także elementem rywalizacji czeskich i niemieckich organizacji turystycznych, które pod koniec XIX wieku rozwijały własne sieci szlaków.

Najciekawszy ślad związany z Mechovincem pozostawił jednak Karel Hynek Mácha, jeden z najważniejszych poetów czeskiego romantyzmu. Pod koniec sierpnia 1833 roku wyruszył wraz z przyjacielem Eduardem Hindlem w długą pieszą podróż z Pragi w Karkonosze. Rekonstruowana trasa prowadziła przez Novą Pakę, Horní Branną, Žalý, Rovinkę, Černą skálę, Mechovinec i Horní Mísečky. Dalej wędrowcy zeszli do Szpindlerowego Młyna, przeszli Doliną Białej Łaby do Luční boudy i dotarli na Śnieżkę.

Według opracowań poświęconych tej podróży rysunek panoramy wykonany przez Máchę z Mechovinca jest jedynym bezpośrednim dowodem jego obecności na tej części grzbietu. Szkic pozwolił odtworzyć nie tylko miejsce pobytu poety, ale również prawdopodobny przebieg jego drogi ku Śnieżce. Dla romantyka przemierzającego góry pieszo krajobraz nie był jedynie dekoracją. Stawał się częścią osobistego doświadczenia, które później powracało w notatkach, listach i twórczości.

Najbardziej znanym miejscem na stokach Mechovinca jest Harrachova skála. Wznosi się na jego wschodnim zboczu, na wysokości około 1035–1036 metrów. W przeciwieństwie do zalesionego szczytu zapewnia rozległy widok na Szpindlerowy Młyn, Horní Mísečky, Medvědín, Kozí hřbety, Luční horę, Kotel i Zlaté návrší. Punkt widokowy został udostępniony w 1893 roku przez Klub Czeskich Turystów i nazwany na cześć hrabiego Jana Harracha

To właśnie Harrachova skála przejęła rolę widokowej atrakcji Mechovinca. Sam wierzchołek pozostał w cieniu – dosłownie i w przenośni. Nie oznacza to jednak, że jest pozbawiony znaczenia. Przeciwnie: to miejsce, w którym spotykają się dawne niemieckie nazwy, czeska turystyka narodowa, historia narciarstwa i romantyczna wyprawa Máchy.

Mechovinec nie olśniewa od pierwszego spojrzenia. Jego historię trzeba wydobyć spod warstwy lasu, mchu i pozornej zwyczajności. Dopiero wtedy niepozorne wzniesienie okazuje się jednym z ciekawszych punktów dawnej drogi prowadzącej przez karkonoskie grzbiety ku Śnieżce.