Czeski dworzec jak z pocztówki. Na jego fasadzie historia zapisała się kilka razy. Ostroměř.

Na pierwszy rzut oka uwagę przyciąga jego architektura – masywne kamienne mury, dwie charakterystyczne wieże i kwiaty zdobiące perony. Dworzec kolejowy w czeskiej miejscowości Ostroměř ma jednak znacznie więcej do zaoferowania miłośnikom historii. W 2007 roku został uznany za najpiękniejszy dworzec w Czechach, ale szczególnie interesujący szczegół kryje się na jego fasadzie. Pod współczesną nazwą stacji prześwitują bowiem litery znacznie starszego napisu, który może być świadectwem kolejnych zmian zachodzących w historii czeskiej kolei.

Ostroměř to niewielka miejscowość w kraju hradeckim, położona niedaleko Jičína. Jej znaczenie wzrosło w drugiej połowie XIX wieku, kiedy rozpoczęto budowę połączeń kolejowych. Pierwszy pociąg dotarł tutaj 21 grudnia 1870 roku, wraz z uruchomieniem odcinka Austriackiej Kolei Północno-Zachodniej z Velkiego Oseka. W kolejnym roku uruchomiono połączenie z Jičínem, a późniejsza rozbudowa sieci uczyniła Ostroměř ważnym lokalnym węzłem kolejowym. Budynek dworca wzniesiono z wykorzystaniem kamienia pochodzącego z pobliskich kamieniołomów piaskowca. Powstała reprezentacyjna stacja, której architektura do dzisiaj wyróżnia się na tle wielu podobnych obiektów.

Szczególnie ciekawa jest historia nazwy stacji. Jak wynika z opracowań dotyczących dziejów ostroměřskiej kolei, jej pierwsza nazwa brzmiała Wostroměř-Hořic. Był to rezultat zabiegów sąsiednich Hořic, których przedstawiciele chcieli, aby nazwa miasta znalazła się w oznaczeniu ważnej stacji kolejowej. W późniejszych latach funkcjonowała nazwa Wostroměř, natomiast po powstaniu Czechosłowacji w 1918 roku przyjęto formę Ostroměř. Kolejne zmiany przyniosła II wojna światowa. W dokumentacji kolejowej z okresu okupacji występowały nazwy Wostroměř, Wostromer oraz Wostromiersch. Po zakończeniu wojny powrócono do czeskiego brzmienia Ostroměř, które obowiązuje do dziś.

Szczególnie interesujący jest napis umieszczony wysoko na fasadzie dworca, pomiędzy dwiema wieżami. Na pierwszy rzut oka widzimy jedynie nazwę „OSTROMĚŘ”. Wystarczy jednak przyjrzeć się uważniej, aby odkryć coś znacznie ciekawszego. Pod współczesnym oznaczeniem i wokół niego przebijają pozostałości innych liter, różniących się wielkością, krojem i rozstawem. Wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia ze śladami kilku kolejnych napisów, nanoszonych na elewację w różnych okresach.

Sam dworzec ma również niecodzienne osiągnięcie. W październiku 2007 roku Ostroměř zwyciężyła w pierwszej edycji konkursu na najpiękniejszy dworzec kolejowy Republiki Czeskiej – Nejkrásnější nádraží České republiky. Organizatorzy docenili nie tylko historyczną architekturę, lecz także czystość, funkcjonalność obiektu, przyjazną obsługę oraz niezwykle staranną dekorację kwiatową. W oficjalnym komunikacie Kolei Czeskich podkreślano zaangażowanie pracowników, którzy pielęgnowali roślinność wykraczając poza swoje podstawowe obowiązki. Tradycja ta jest widoczna również obecnie. Na peronach można zobaczyć liczne kwiaty, a szczególną uwagę zwracają okazałe agawy ustawione w dużych donicach.

Ostroměř była pierwszą stacją wyróżnioną w konkursie, który przez kolejne lata promował dbałość o czeskie dworce kolejowe. Wśród późniejszych laureatów znalazły się między innymi Trutnov, Choceň, Rynoltice, Doksy i Mimoň. Konkurs zakończono w 2021 roku, po przyznaniu tytułu trzynastu stacjom. Organizatorzy wskazywali, że postępująca automatyzacja kolei i ograniczanie liczby pracowników na stacjach utrudniały dalsze prowadzenie przedsięwzięcia opartego również na osobistym zaangażowaniu kolejarskich społeczności.

Dziś dworzec w Ostroměři pozostaje czynną stacją, na której krzyżują się linie kolejowe łączące między innymi Hradec Králové, Jičín, Turnov, Chlumec nad Cidlinou i Trutnov. Zachowany historyczny budynek, charakterystyczna architektura i pielęgnowana roślinność przypominają o czasach, gdy dworce były nie tylko miejscami obsługi podróżnych, ale również wizytówkami miejscowości. Najbardziej intrygujące pozostają jednak niemal zatarte litery nad oknami pierwszego piętra. To drobny szczegół, który łatwo przeoczyć, a który może kryć ponadstuletnią historię kolejowego nazewnictwa i politycznych przemian Europy Środkowej.