Loreta w Chlumcu nad Cidlinou. Barokowe mury, muzeum i historia chłopskiego buntu

Niepozorny z zewnątrz, a bardzo bogaty w historię kompleks Lorety jest jednym z ciekawszych miejsc Chlumca nad Cidlinou. Dawne kolegium pijarskie, później pełniące różne funkcje, dziś mieści miejskie muzeum. W jego wnętrzach można poznać zarówno codzienne życie mieszkańców regionu, jak i wydarzenia, które na trwałe zapisały Chlumec w czeskiej historii.

Barokowy kompleks powstał na początku XVIII wieku. Budowę kolegium i szkoły pijarskiej rozpoczęto w 1717 roku, a prace zakończono dwa lata później. Pijarzy należeli wówczas do najważniejszych zakonów zajmujących się edukacją młodzieży w Europie Środkowej. Ich obecność w Chlumcu nad Cidlinou miała więc nie tylko wymiar religijny, ale również oświatowy.

Z czasem przeznaczenie budynków zaczęło się zmieniać. Kompleks pełnił między innymi funkcję szpitala, a w kolejnych dekadach był wykorzystywany do innych celów publicznych. Dziś jest chronionym zabytkiem kultury, a po przeprowadzonej renowacji stał się siedzibą miejskiego muzeum.

Samo muzeum w Chlumcu ma historię znacznie dłuższą niż jego obecna siedziba. Zostało założone w 1928 roku, a pierwszą ekspozycję udostępniono dwa lata później w budynku ratusza. Później zbiory wielokrotnie przenoszono, między innymi do zamku Karlova Koruna i jego oranżerii. Do Lorety muzeum wróciło po remoncie kompleksu i ponownie otworzyło swoje podwoje w 2002 roku.

Największą wartością ekspozycji jest jej silnie regionalny charakter. W muzeum zgromadzono setki przedmiotów związanych z codziennym życiem mieszkańców Chlumca i okolic. Są wśród nich dawne maszyny i narzędzia rolnicze, sprzęty wykorzystywane w gospodarstwach domowych, przedmioty związane z obróbką lnu, praniem, pszczelarstwem oraz przygotowywaniem żywności.

Zwiedzający mogą zobaczyć również odtworzone wnętrza – zarówno chłopskiej izby, jak i mieszczańskiego mieszkania z XIX wieku. Dzięki temu muzeum nie jest jedynie zbiorem pojedynczych eksponatów zamkniętych w gablotach, ale pozwala wyobrazić sobie warunki, w jakich żyli dawni mieszkańcy regionu.

Osobną część ekspozycji poświęcono historii samego Chlumca nad Cidlinou. Znajdują się tu znaleziska archeologiczne, pamiątki związane z dawnym grodem wodnym, miejscowymi cechami rzemieślniczymi oraz bractwem strzeleckim. Ważne miejsce zajmuje także historia lokalnego rzemiosła i życia społecznego.

Jednym z najciekawszych tematów jest jednak powstanie chłopskie z 1775 roku. To właśnie wydarzenia w okolicach Chlumca stały się źródłem znanego w Czechach powiedzenia „dopadli jak sedláci u Chlumce”, odnoszącego się do dotkliwej porażki. Chłopski bunt został stłumiony, a pamięć o nim stała się trwałym elementem historii miasta. W muzeum poświęcono temu wydarzeniu osobną ekspozycję.

Sama Loreta zwraca uwagę również architekturą. Dziedziniec otoczony arkadami tworzy spokojną, niemal klasztorną przestrzeń i jest jednym z najbardziej fotogenicznych miejsc w mieście. W sezonie odbywają się tu także koncerty, przedstawienia i wydarzenia kulturalne.

Wizyta w Lorecie dobrze uzupełnia zwiedzanie Chlumca nad Cidlinou. Zaledwie kilka minut dzieli ją od centrum miasta, a niedaleko znajduje się również jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków tej części Czech – barokowy zamek Karlova Koruna.

Chlumec nad Cidlinou nie należy do miejsc masowo odwiedzanych przez zagranicznych turystów. I właśnie dlatego może okazać się interesujący. Loreta pokazuje Czechy z innej perspektywy – nie przez pryzmat wielkich zamków czy najbardziej znanych miast, lecz przez historię zwykłych mieszkańców, lokalnych rzemieślników, rolników i wydarzeń, które przez stulecia budowały tożsamość regionu.

Jak dojechać?

Loreta może być  wygodnym celem wycieczki kolejowej. Od dworca w Chlumcu nad Cidliną dzieli ją około 900 metrów. Z Tanvaldu można dojechać z przesiadkami w Železným Brodzie i Starej Pace. Przy dobrze dopasowanych połączeniach podróż trwa niespełna dwie godziny.

Najbardziej naturalny wariant samochodowy prowadzi ze Szklarskiej Poręby przez Harrachov, okolice Jilemnice lub Vrchlabí, dalej w stronę Nové Paki, Hořic i Chlumca nad Cidlinou. W zależności od wybranego przebiegu i warunków trzeba liczyć mniej więcej 2–2,5 godziny jazdy.

Loreta w Chlumcu nad Cidlinou. Barokowe mury, muzeum i historia chłopskiego buntu