Betlejem Brauna. Perełka czeskiego baroku i unikat na skalę światową.

Kompleks plenerowych rzeźb i płaskorzeźb w lesie w pobliżu miejscowości Kuks w czeskim kraju kralovohradeckim. Wykonany został w pierwszej połowie XVIII wieku przez działającego na terenie Czech austriackiego rzeźbiarza Matthiasa Bernarda Brauna (1684-1738).

Betlejem Brauna, bez żadnej przesady stanowi szczyt europejskiej rzeźby barokowej w plenerze. Hrabia František Antonín Špork, właściciel pobliskiego Kuksu, założył Betlejem na terenach pierwotnie łowieckich. Stało się to po 1725 roku, kiedy to w Wiedniu odrzucono wspólny plan hrabiego i jezuitów z pobliskich Žirče, aby wytyczyć Drogę Krzyżową z jezuickiej rezydencji do Nowego Lasu. Hrabia stworzeniem skalnego chciał podobno dokuczyć jezuitom, który obwiniał o porażkę swego projektu.
Powstał w ten sposób wspaniały teatr scen biblijnych, uzupełniony scenami z życia pustelników, żyjących w samotności i wyrzeczeniach, w przeciwieństwie do jezuitów.

Prace nad dekoracją powierzył hrabia Špork swojemu „nadwornemu” rzeźbiarzowi Matyášowi Bernardowi Braunowi, nazywanym wschodnioczeskim Michałem Aniołem. Wykute w naturalnej skali rzeźby i płaskorzeźby przedstawiają postacie i sceny religijne oraz biblijne do dziś budzą ogromne wrażenie. Centralnym miejscem całego kompleksu jest podwójna płaskorzeźba przedstawiająca scenę przybycia Trzech Króli do Betlejem.

W toku prac betlejemskich doszło do słynnych sporów granicznych, bowiem mistrz Braun ingerował także w skały należące do poddanych jezuitów, co doprowadziło do dalszych sporów zakończonych oskarżeniem Šporka o herezję w 1729 roku.

Po śmierci hrabiego miejsce to zostało opuszczone i zapomniane. W 1750 roku część rzeźb została przeniesiona do pobliskiego szpitala w Kuks (Hospital Kuks). Z upływem czasu w wyniku erozji oraz działań człowieka (pozyskiwanie okolicznego kamienia jako budulca) rzeźby zaczęły stopniowo niszczeć. Pierwsze prace konserwacyjne przeprowadzone zostały na przełomie XIX i XX wieku. W 2001 roku Betlejem zostało uznane za zabytek i wpisane na listę narodowych zabytków kultury. Teren został zabezpieczony a rzeźby odrestaurowane. Z miasteczka Kuks do Betlejem prowadzi 3-kilomertowa oznakowana ścieżka dydaktyczna.

Do Betlejem można dojechać samochodem kierując się za brązowymi znakami drogowymi „Betlejem Brauna” aż do parkingu tuż przy skraju lasu, w którym znajduje się zespół rzeźb.

Betlejem Brauna. Perełka czeskiego baroku i unikat na skalę światową.