Kamienie, cisza i legenda. Spacer po ruinach zamku Zviretice (Zvířetice)

Na wzgórzu nad Jizerą stoją już tylko szczątki murów, ale mimo to Zvířetice wciąż przyciągają turystów i miłośników historii. Dawna gotycka warownia, później renesansowy zamek, po pożarach popadła w ruinę. Dziś to miejsce spacerów, fotografii i spotkania z historią, która nie potrzebuje pełnych murów, by robić wrażenie.

Na pierwszy rzut oka Zvířetice nie przypominają już zamku. To raczej szczątki murów, fragmenty wieży, kilka ostańców dawnych budowli. A jednak w tym rozpadzie i ciszy kryje się historia dłuższa niż życie kilku pokoleń. Historia, która przypomina, jak krucha bywa ludzka potęga i jak szybko przemija to, co wydawało się trwałe.

Zamek Zvířetice powstał około 1287 roku, gdy Zdislav z Lemberka, syn świętej Zdisławy, wzniosł tu gotycką twierdzę z dwiema wieżami. Miejsce wybrano nieprzypadkowo – nad Jizerą, przy ważnym szlaku handlowym z Pragi w stronę północnych Czech. Była to przestrzeń, w której łączyły się praktyka i symbolika: z jednej strony punkt kontrolny i możliwość poboru myta, z drugiej – znak siły i prestiżu rodu.

W XVI wieku surowa warownia zmieniła swoje oblicze. Na fali nowych czasów i nowych mód przebudowano ją w renesansowy zamek. Zbrojna straż ustąpiła miejsca administracji, a sala rycerska – urzędnikom i rachmistrzom. Zamek przestał być fortecą, a stał się siedzibą zarządzania majątkiem. To już nie był świat rycerzy i bitew, ale spokojniejsza codzienność czeskiej szlachty.

Los jednak okazał się bezlitosny. Pożar w 1693 roku poważnie uszkodził budowlę, a kolejny, w 1720 roku, dokończył dzieła zniszczenia. Zamek opustoszał. Kamienie, które kiedyś miały chronić i świadczyć o potędze, zaczęły osuwać się w ruinę. Ludzie zabrali, co było do wykorzystania – cegły, belki, elementy konstrukcji. Resztę dopełnił czas.

Dziś Zvířetice stoją w ciszy. Nie bronią już żadnych granic, nie dają schronienia ani władzy. Stały się miejscem spacerów i refleksji. Z wieży, udostępnionej turystom, można spojrzeć na dolinę Jizery i zastanowić się, jak wiele zmienia się w perspektywie kilku stuleci. To, co kiedyś miało być symbolem siły, dziś jest świadectwem przemijania.

Może właśnie w tym tkwi największa wartość Zvířetic. Nie uczą nas tylko historii architektury czy nazw rodów. Uczą pokory wobec czasu. Bo nawet największe mury, jeśli pozostaną bez opieki, stają się tylko kamieniami – pięknymi, malowniczymi, ale jednak świadczącymi o tym, że nic nie trwa wiecznie.

Jak dojechać?

Zvířetice położone są malowniczo na wzgórzu nad doliną rzeki Jizery, nieopodal miasteczka Bakov nad Jizerou, (10 km od Mladej Boleslav) mniej więcej w połowie drogi między Pragą a Libercem. To miejsce łatwo dostępne – zarówno samochodem, jak i koleją, która ma w pobliżu swoją stację. Dzięki temu ruiny stały się popularnym celem jednodniowych wycieczek z czeskiej stolicy. Otoczone zielenią i spokojem, oferują nie tylko kontakt z historią, lecz także widoki na okoliczne pagórki i meandrującą rzekę, które nadają całości wyjątkowo romantyczny charakter.

Spacer po ruinach zamku Zviretice (Zvířetice)