Nieoczywiste atrakcje Pragi. Ukryta perełka dworca. Secesyjne wnętrza sprzed ponad stu lat

Podróżni korzystający z głównego dworca kolejowego w Pradze nie zawsze zdają sobie sprawę, że ponad współczesną halą znajduje się zabytkowa część stacji, pamiętająca czasy monarchii austro-węgierskiej. Wystarczy dostać się na wyższy poziom, aby znaleźć się w przestrzeni, która ponad sto lat temu stanowiła reprezentacyjne centrum jednego z najważniejszych dworców kolejowych Europy Środkowej.

Praski dworzec główny, znany jako Praha hlavní nádraží, większości podróżnych kojarzy się z nowoczesną halą, kasami biletowymi, sklepami i wejściem do metra. Tymczasem powyżej znajduje się dawna hala dworcowa z początku XX wieku, zachwycająca secesyjną architekturą, bogatymi dekoracjami i monumentalną kopułą. To część historycznego gmachu nazywanego Fantova budova, od nazwiska jego projektanta, czeskiego architekta Josefa Fanty.

Historia tego miejsca sięga 1871 roku, kiedy uruchomiono dworzec cesarza Franciszka Józefa I. Pierwszy budynek, utrzymany w stylu neorenesansowym, zaprojektowali Vojtěch Ignác Ullmann i Antonín Barvitius. Szybki rozwój kolei sprawił jednak, że już pod koniec XIX wieku stacja przestała odpowiadać rosnącym potrzebom przewozowym.

W latach 1901–1909 przeprowadzono gruntowną przebudowę dworca według zwycięskiego projektu Josefa Fanty. Powstał monumentalny secesyjny gmach z reprezentacyjną halą odpraw, restauracjami, poczekalniami oraz pomieszczeniami przeznaczonymi dla najważniejszych gości. Budowę realizowano przy zachowaniu ruchu kolejowego.

Najbardziej charakterystycznym miejscem dawnej części dworca jest półkolista hala nakryta wysoką kopułą. Jej wnętrze zdobią rzeźby, ornamenty roślinne, sztukaterie i dekoracje malarskie. Uwagę zwracają również wysokie okna, historyczne elementy wyposażenia oraz bogato zdobione sklepienia. W centralnej części znajduje się słynna Fantova kavárna, zajmująca przestrzeń, w której pierwotnie obsługiwano pasażerów.

Wystarczy rozejrzeć się po wnętrzu, aby dostrzec, jak wielką wagę przywiązywano niegdyś do architektury kolejowej. Dworzec nie miał być wyłącznie miejscem oczekiwania na pociąg. Stanowił również reprezentacyjną wizytówkę miasta, świadczącą o jego znaczeniu i zamożności.

Zasadnicza zmiana nastąpiła w latach siedemdziesiątych XX wieku. W związku z budową praskiego metra oraz rozbudową układu komunikacyjnego powstała nowa, wielopoziomowa hala dworcowa, oddana do użytku w 1977 roku.

To właśnie ona przejęła większość funkcji związanych z obsługą pasażerów. Historyczny gmach znalazł się niejako na drugim planie, ponad nowoczesną przestrzenią komunikacyjną. Nie został jednak wyburzony. Dzięki temu współczesny praski dworzec jest niezwykłym połączeniem architektury secesyjnej z rozwiązaniami charakterystycznymi dla drugiej połowy XX wieku.

Dla podróżnych odwiedzających Pragę to interesująca możliwość zobaczenia dwóch zupełnie różnych epok w jednym kompleksie kolejowym. Różnicę widać szczególnie wyraźnie podczas przejścia z nowoczesnej hali do historycznej części dworca.

W ostatnich latach zabytkowy budynek przechodzi kompleksową renowację. Po odnowieniu elewacji i dachu przystąpiono do prac we wnętrzach. W latach 2021–2023 przeprowadzono konserwację reprezentacyjnych pomieszczeń północnego skrzydła, w tym sal Fantův sál i Sloupový sál.

Restauratorzy odtworzyli historyczne malowidła, sztukaterie, złocenia oraz dekoracje ceramiczne. Usunięto również wtórne podziały pomieszczeń i elementy zabudowy, które przez dziesięciolecia zasłaniały oryginalną architekturę.

Podczas prac dokonano interesującego odkrycia. Pod późniejszymi warstwami dekoracji odnaleziono złocone i polichromowane godło dawnej Czechosłowacji z hasłem „Pravda vítězí”, czyli „Prawda zwycięża”. Według czeskich konserwatorów mogło ono powstać w związku z uroczystym przyjazdem pierwszego prezydenta Czechosłowacji Tomáša Garrigue Masaryka do Pragi.

Renowacja zabytkowego dworca nadal trwa. Obecne prace obejmują między innymi południowe skrzydło i dawny salon rządowy, w którym przyjmowano ważne osobistości. Planowane jest także przywrócenie pierwotnej wysokości historycznej hali przyjazdowej poprzez usunięcie późniejszego stropu. Zgodnie z aktualnym harmonogramem wykonawcy zakończenie tej części prac przewidziano na 2029 rok.

Historyczna część praskiego dworca nie jest wyłącznie zabytkiem oglądanym z zewnątrz. Do dawnej hali z kawiarnią można wejść, korzystając z połączeń z nowoczesną częścią stacji lub od strony peronu numer 1. Odrestaurowane sale reprezentacyjne udostępniane są także podczas zorganizowanych, komentowanych wycieczek.

Zwiedzanie wymaga wcześniejszej rezerwacji. Bilet normalny kosztuje 100 koron czeskich, ulgowy dla studentów do 26. roku życia i seniorów 50 koron, natomiast dzieci do 15 lat mogą uczestniczyć w zwiedzaniu bezpłatnie. Rezerwacje prowadzi zarządca infrastruktury kolejowej Správa železnic.

Zabytkowa część dworca Praha hlavní nádraží jest ciekawą propozycją nie tylko dla miłośników kolejnictwa. To również miejsce dla osób zainteresowanych historią, architekturą i dawnym wyglądem europejskich miast. Przy okazji kolejnej podróży do czeskiej stolicy warto zarezerwować trochę czasu na obejrzenie dawnej hali. Nie trzeba nawet opuszczać dworca, aby zobaczyć fragment Pragi sprzed ponad stu lat.

Nieoczywiste atrakcje Pragi. Ukryta perełka dworca. Secesyjne wnętrza sprzed ponad stu lat