Krzyż Effenberga to kolejny element fenomenu izerskich pamiątek, który będziemy się starali wam przybliżyć. Ukryte w lasach, często wśród bezdroży Gór Izerskich: krzyże, kamienie pamiątkowe rozsiane wśród drzew i skał upamiętniają różne wydarzenia – najczęściej tragiczne. Zwykle skromne i niepozorne, kryją w sobie historie życia i śmierci dawnych mieszkańców.

Znaczącym impulsem dla popularyzacji zabytków Gór Izerskich i ich historii było wydanie w 1976 roku Księgi o Górach Izerskich autorstwa Miloslava Nevrlégo.Wyszukiwanie krzyży i pomników stało się dosłownie pasją kolekcjonerską wielu miłośników Gór Izerskich.

Jednak już w 1925 roku w 35 numerze rocznika Niemieckiego Towarzystwa Górskiego ukazał się artykuł Josefa A. Leubnera „Die Marterln im Isergebirge” - to tak naprawdę pierwsza zbiorcza publikacja dotycząca izerskich (i jesztedzkich) pomniczków.

W Górach Izerskich stoi przynajmniej dwieście krzyży i pomników w miejscach w których góry odebrały ludziom życie. Do wielu z nich nie prowadzą żadne oznakowane ścieżki. Tak też jest w przypadku Krzyża Efenberga, który znajduje się w widłach maleńkich strumieni zasilających pobliski Holubi Potok (Gołębi Potok).

Niewielki żelazny krzyż wbity w okazały głaz w którym wykuto również niewielką niszę na tabliczkę z inskrypcja przypomina o śmierci 70. letniego drwala, którego przygniótł tu upadając buk - 8 kwietnia 1895 roku.

Jak trafić?

Nie jest to takie łatwe. Krzyż znajduje się w lesie pomiędzy Oldřichovem v Hájích i Raspenavą. Po zostawieniu auta na Oldřichovském sedle idziemy zielonym szlakiem Viničná cesta. Czyli Winnicowa droga to blisko 8-kilometrowa ścieżka edukacyjna która łączy Oldřichovské sedlo z Ferdinandovem. Po drodze jest kilka pomników. Na 6 tablicach informacyjnych dowiemy się ciekawych rzeczy z historii i teraźniejszości Gór Izerskich. Mniej więcej po kilometrze spaceru trzeba zejść w lewo w starą leśną drogę. Początkowo dobrze widoczna dość szybko się zaciera. Najpierw trzeba wypatrywać pierwszej odnogi strumienia. Jak już uda przez niego przeprawić trzeba wypatrywać krzyża głazów rozrzuconych w terenie. Odrobina cierpliwości i da się wypatrzeć.

Krzyż Effenberga. Pomniczki Gór Izerskich.